بررسی و تحلیل میزان مصرف، واردات و صادرات حبوبات در بازار ایران

بررسی و تحلیل میزان مصرف، واردات و صادرات حبوبات

سیاست‌های دولت به‌ویژه از سال‌های ۸۴ تا ۹۲ مبنی بر واردات محصولات کشاورزی به بهانه تنظیم بازار و کاهش تعرفه‌های واردات محصولات کشاورزی از یک طرف و ناهم‌گونی سیاست‌های تنظیم بازار با قیمت خرید­های تضمینی که عمدتاً رودرروی یکدیگر قرار می‌گرفتند باعث شد، تا نه‌تنها کشور در مسیر خودکفایی قرار نگیرد، بلکه زیرساخت‌های بخش کشاورزی کشور هم تهدید شود و کشاورزان راغب به تولید محصولات کشاورزی نباشند.

میزان واردات حبوبات طی سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ بسیار ناچیز بود اما بعد از سال ۱۳۸۴ سال به سال روند افزایشی قابل ملاحظه‌ای داشت.

در سال ۱۳۸۷ بیشترین میزان واردات را شاهد بودیم ، زیرا در این سال تولید و به تبع آن ارزش افزوده کشاورزی به‌دلیل خشکسالی و سرمازدگی محصولات، کاهش زیادی داشت؛ بنابراین در سال ۱۳۸۷ به‌دلیل کاهش تولیدات داخلی میزان واردات بیشتری از سال‌های گذشته داشتیم، اما در سال ۱۳۸۸ با اینکه شرایط آب و هوایی به‌صورت نسبتاً کمی مساعد شده بود، اما با این حال میزان واردات محصولات کشاورزی همچنان افزایش نشان می‌داد. در سال ۱۳۸۸در کنار واردات بیشتر محصولات کشاورزی، اعتبارات تخصیص‌یافته در فصل کشاورزی و منابع طبیعی کاهش ۲۷٫۳ درصدی نسبتاً سال قبل داشت همچنین قیمت خرید تضمینی بیشتر محصولات کشاورزی تغییری نسبت به سال قبل نداشت.

در سال ۱۳۹۱ بیشترین میزان واردات محصولات کشاورزی را طی سال‌های ۱۳۸۰ تاکنون شاهد بودیم با اینکه در این سال شرایط آب و هوایی کشور بسیار مساعد بود. از طرفی میزان تولیدات داخلی نیز در حدود ۷٫۷ درصد افزایش داشت.

اما در سال ۱۳۸۸ از یک طرف بیشترین میزان واردات محصولات کشاورزی را داشتیم و از طرف دیگر به‌دلیل خشکسالی و سرمازدگی، نداشتن تولیدات داخلی بالا و عدم حمایت دولت از خسارات کشاورزان و محصولات تولیدی آنها بیشترین محصولات انباری و بیشترین ضرر کشاورزان را داشتیم.

طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۷ استفاده از دو ابزار تعرفه و عوارض صادراتی باعث ایجاد تغییراتی در شرایط صادرات و واردات حبوبات کشور شد. دولت نهم در سال ۱۳۸۴ برای حمایت از تولیدات داخلی حبوبات، تعرفه واردات را از چهار درصد به ۱۵ درصد برای نخود و ۳۰ درصد برای لوبیا افزایش داد اما نکته قابل توجه و جالب این است که با وجود افزایش تعرفه واردات، مقدار واردات نیز در این دوره بالاتر رفت.

در سال ۱۳۸۵ حبوبات از لیست کالاهای مشمول پرداخت جوایز صادراتی حذف شد و در سال‌های بعدی به علت افزایش قابل توجه قیمت‌های جهانی انواع مواد غذایی و بروز عدم تعادل در بازار حبوبات در داخل کشور، عوارض صادراتی برای صادرات انواع حبوبات برقرار شد که این امر کاهش صادرات حبوبات را به دنبال داشت.

دولت نهم در راستای افزایش تقاضای مصرف و عدم کفایت تولیدات داخلی، با وجود ایجاد محدودیت برای صادرات که باعث افزایش قیمت انواع حبوبات درکشور شده بود، برای مقابله با عدم تعادل در بازار و کاهش قیمت های داخلی، مجدد تعرفه های وارداتی اقلام عمده حبوبات شامل نخود رسمی، لوبیا قرمز و عدس را به پنج درصد در سال ۱۳۸۷ کاهش داد.

نخود

در سال های اخیر نخود به میزان تعادل تامین و مصرف شده است. همانطوذ که در نمودار ذیل دیده میشود در سال ۸۵ تولید نخود به بالاترین مقدار خود در ۱۰ سال اخیر رسیده است و عدم صادرات مناسب موجب افزایش موجودی آخر سال گردیده است که با توجه به باقیمانده موجودی نزد کشاورزان تولید، در سال ۸۶-۸۷ به خود رسیده است ولی با توجه به موجودی باقیمانده از سال قبل در انبارهای کشور، مشکلی در عرضه و تقاضا ایجاد نشده است.

تولید نخود از سالهای ۱۳۹۲ به بعد افزایش چشمگیری داشته است که موجب کاهش واردات گردیده است.

در سالهای ۸۷ ، ۹۲ و ۹۳ نیز به دلیل جهش تولید، صادرات با افزایش قابل توجهی مواجه گردید. در سال ۸۸ به دلیل شروع تحریمها، کشور با کاهش واردات روبرو گردید. ضمنا در سالهای ۹۳ و ۹۴ به دلیل کاهش تولید و واردات، افزایش قیمت عمده ای در این محصول به وجود آمد.

 

عدس

در سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ تعادل در عرضه و تقاضای عدس را شاهد هستیم ، میزان موجودی پایان سال در حد معمول می باشد و افزایش معنا داری ندارد.

در سال های ۸۶-۸۷ با توجه به کاهش تقریبی ۵۰ درصد تولید و واردات ، فاصله بسیار زیادی مابین عرضه و تقاضا ایجاد شده که موجب افزایش قیمت عدس در این سال و سال بعد گردیده است. از این سال به بعد تا سال ۹۵ بازار به حالت تعادل تقریبی رسیده است.

بالاترین میزان واردات در دوره ۹۲-۹۳ به بیشتر از ۱۱۳ هزار تن میباشد.

 

لوبیا

در سال های ۹۰ تا ۹۵ تعادل در عرضه و تقاضای لوبیا را شاهد هستیم و میزان موجودی پایان سال درحد معمول میباشد و افزایش معنا داری ندارد.

تولید لوبیا از سال های ۹۲ تا ۹۵ و همچنین پیش بینی سال ۹۶ افزایش پیدا کرده است که موجب کاهش واردات این محصول شده است. ولی با توجه به افزایش سرانه مصرف در سالهای مذکور این افزایش تولید منجر به افزایش چشمگیر صادرات نشده است.

 

 

 

میزان تولید ،صادرات، واردات

نویسنده مطلب: admin

پاسخ دهید